Τα τεράστια πέτρινα αγάλματα δεν παύουν να είναι ένα απ΄ τα μυστήρια του κόσμου, τόσο για τους εξερευνητές, αλλά και για τους επιστήμονες. Ειδικοί ερευνητές ανέλυσαν τις τοποθεσίες στις οποίες βρίσκονται πολλά απ’τα moai και συνδυάζοντας τες με τους πόρους του νησιού, διαπίστωσαν πως οι βάσεις πάνω στις οποίες είναι τοποθετημένα βρίσκονται συνήθως πλάι σε πηγές γλυκού νερού. Αυτό, σε συνδυασμό με το μέγεθός τους, μπορεί να τα συνδέσει με την αφθονία και την ποιότητα του νερού, δίνοντας πια μια παράλληλη εξήγηση που αφορά στην καθημερινή ζωή της κοινότητας, ανεξάρτητα από τους συμβολικούς ή τελετουργικούς σκοπούς της ύπαρξής τους, όπως είπε ο καθηγητής Καρλ Λίπο από το Πανεπιστήμιο Binghamton της Νέας Υόρκης, που είναι ένας από τους επιστήμονες που υπογράφουν τη νέα αυτή έρευνα.

Το RapaNui ή Νήσος του Πάσχα έχει περισσότερες από 300 μεγαλιθικές πλατφόρμες και κάθε μία από αυτές είχε κατασκευαστεί από μια ξεχωριστή κοινότητα. Τα πρώτα από αυτά τα αγάλματα πιστεύεται ότι κατασκευάστηκαν τον 13ο αιώνα και πολλά στέκονται ακόμα γύρω από την ακτή. Οι ειδικοί θεωρούν ότι παριστάνουν προγόνους των ιθαγενών και συνδέονται με την τελετουργική δραστηριότητα, αποτελώντας ταυτόχρονα τόπους συγκέντρωσης για τις κοινότητες.

Ο Λίπο και οι συνεργάτες του αναρωτιούνταν πως οι κάτοικοι του νησιού εξασφάλιζαν πόσιμο νερό, αφού το νησί δεν έχει μόνιμα ρυάκια και υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να συνηγορούν στο ότι βασίζονταν σε λίμνες. «Είναι εντυπωσιακό, όταν η στάθμη πέφτει εξαιτίας της παλίρροιας, ξαφνικά εμφανίζονται ρυάκια σε διαφορετικά σημεία», είπε, «Το παρατηρήσαμε (...) Είδαμε άλογα να πίνουν γλυκό νερό που έβγαινε στον ωκεανό». Τα ιστορικά αρχεία αποκαλύπτουν πως οι ντόπιοι έπιναν αυτό το μάλλον γλυφό νερό, κατασκευάζοντας πηγάδια για να το φυλάξουν.

Τα αποτελέσματα της έρευνας εξηγούν και τον τρόπο που οι κάτοικοι καλλιεργούσαν τόσο στο εσωτερικό του νησιού όσο και κοντά στην ακτή. Αλλά, ακόμα και οι "εξαιρέσεις" επιβεβαιώνουν τον κανόνα, αφού ακόμη και τα αγάλματα που δεν βρίσκονται κοντά στην ακτή, έχουν κοντά τους σπήλαια με νερό που έφτανε ως εκεί απ’ τα ρυάκια. «Κάθε φορά που εντοπίζαμε ποσότητες φρέσκου νερού, εκεί βρίσκονταν και τα τεράστια αγάλματα. Ήταν γελοία προβλέψιμο», σχολιάζει ο Λίπο. Η έρευνα εξετάζει παράλληλα και προηγούμενες θεωρίες για τον θανάσιμο ανταγωνισμό μεταξύ των διαφορετικών κοινοτήτων του νησιού σε σχέση με τους ελάχιστους πόρους του, αλλά αυτές οι υποθέσεις βρίσκουν τον Λίπο αντίθετο. Οι ερευνητές αναζητούν τώρα περισσότερα στοιχεία σε σχέση με τα εξωτερικά χαρακτηριστικά των αγαλμάτων, τα οποία μοιάζει να συνδέονται με την ποιότητα του νερού.

Ίσως το μυστικό του Νησιού του Πάσχα, λοιπόν, να είναι απλώς …η επιβίωση.