Είναι γεγονός πως ο εγκέφαλός μας χρησιμοποιεί περισσότερη ενέργεια από οποιοδήποτε άλλο όργανο και πως η γλυκόζη είναι το βασικό του καύσιμο. Αλλά, τι συμβαίνει όταν ο εγκέφαλος εκτίθεται σε υπερβολική ποσότητα σακχάρων, όπως συνηθίζεται στην σύγχρονη διατροφή;

Τα νέα δεν είναι ευχάριστα. Η υπερβολή στη ζάχαρη υπονομεύει τόσο τις γνωστικές μας ικανότητες, όσο και τον αυτοέλεγχό μας, καθώς η ζάχαρη φέρνει λαχτάρα για ακόμη περισσότερη ζάχαρη, αφού έχει την ικανότητα να μας εθίζει λες κι είναι ναρκωτικό, στοχεύοντας το κέντρο ανταμοιβής του εγκεφάλου. Οι επιστήμονες έχουν βρει ότι τα γλυκά –όπως και τα αλμυρά ή τα λιπαρά τρόφιμα- προκαλούν εθισμό, απώλεια αυτοελέγχου, υπερκατανάλωση και, κατά συνέπεια, αύξηση του βάρους μας.

Αυτή η διαδικασία βοηθούσε κάποτε τους πρωτόγονους ανθρώπους στο να αναζητούν και να καταναλώνουν τροφές πλούσιες σε θερμίδες, πράγμα που θα βοηθούσε στην επιβίωσή τους, όταν το φαγητό ήταν δυσεύρετο. Όμως, σήμερα, η ίδια αυτή ιδιότητα, οδηγεί στην άνοδο του ποσοστού παχυσαρκίας και διαβήτη στον ανθρώπινο πληθυσμό.

 

Ανταπόκριση στην «ανταμοιβή»

Οι τροφές με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη ενεργοποιούν τις περιοχές του ανθρώπινου εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή και προκαλούν πολύ πιο έντονο αίσθημα πείνας, συγκριτικά με τα τρόφιμα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη. Οι τροφές που ανεβάζουν τη γλυκόζη στον οργανισμό μας έχουν, συγχρόνως, την τάση να μας εθίζουν. Σύμφωνα με έρευνες, η υπερκατανάλωση ζάχαρης αλλοιώνει το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου μας και οδηγεί σταδιακά στην ακόμη πιο μεγάλη κατανάλωσή της, σε μια μορφή επιδεινούμενης, δηλαδή, εξάρτησης, κατά την οποία προτιμάμε όλο και συχνότερα τροφές χαμηλής θρεπτικής αξίας, πλούσιες σε ζάχαρη, αλάτι και λίπος, που λειτουργούν καταστροφικά στην υγεία μας.

 

Επιπτώσεις της πλεονάζουσας ζάχαρης στο σώμα μας

Είναι σαφές πως η υπερβολή στη ζάχαρη είναι επιβλαβής για τον οργανισμό μας γενικώς, αλλά ειδικά, μπορούμε να πούμε ότι, επεμβαίνει ακόμη και στη γνωστική λειτουργία του εγκεφάλου, δημιουργώντας προβλήματα στη μνήμη αλλά και στην προσοχή μας. Παράλληλα, η ζάχαρη επηρεάζει και τη διάθεσή μας, καθώς έχει παρατηρηθεί πως ακόμη και σε υγιείς ανθρώπους, η αυξημένη γλυκόζη του αίματος, απειλεί την ικανότητά τους να επεξεργάζονται ορθά τα συναισθήματά τους. Μελέτες, επίσης, έδειξαν ότι σε διαβητικούς τύπου 2, τα αισθήματα της θλίψης και του άγχους επιδεινώθηκαν κατά τη διάρκεια οξείας υπογλυκαιμίας (αυξημένου σακχάρου στο αίμα, δηλαδή).

 

Η αυξημένη γλυκόζη στον εγκέφαλο

Η αυξημένη γλυκόζη αίματος βλάπτει τα αιμοφόρα αγγεία κι αυτό είναι η κυριότερη αιτία των επιπλοκών του διαβήτη, που οδηγούν με τη σειρά τους σε άλλα σοβαρότερα προβλήματα, όπως βλάβες στον του εγκέφαλο και στον αμφιβληστροειδή του ματιού. Μελέτες που έχουν γίνει σε διαβητικούς δείχνουν προοδευτικές εγκεφαλικές βλάβες, ελλείμματα στη διαδικασία της μάθησης, στην μνήμη, στην ταχύτητα επεξεργασίας δεδομένων και σε πολλές άλλες γνωστικές λειτουργίες. Η συχνή έκθεσή μας σε υψηλά επίπεδα γλυκόζης έχουν συσχετιστεί ακόμη και σε αυξημένο βαθμό συρρίκνωσης του εγκεφάλου.

 

Η λύση...

Κάθε κόκκος ζάχαρης που προστίθεται στο φαγητό μας – συνειδητά ή χωρίς καθόλου να το ελέγχουμε στις επεξεργασμένες τροφές- είναι επικίνδυνος. Μπορούμε να αποφύγουμε τον κίνδυνο ή έστω να τον μετριάσουμε, ικανοποιώντας την ανάγκη μας για κάτι γλυκό τρώγοντας φρέσκα φρούτα. Το μέλι, το σιρόπι σφενδάμου ή αγαύης και τα διάφορα άλλα γλυκαντικά δεν ενοχοποιούνται λιγότερο από την κοινή ζάχαρη… Τα φρούτα, όμως, πέρα απ’ την γευστική ικανοποίηση που μας προσφέρουν, έχουν το πρόσθετο πλεονέκτημα των ινών, των αντιοξειδωτικών και της ιδιότητάς τους να περιορίζουν την κυκλοφορία της ζάχαρης στο αίμα, εμποδίζοντας έτσι τις αρνητικές επιπτώσεις της.