To Ίδρυμα, του Mats Strandberg, ήταν καιρό στην books to read λίστα μου και χάρηκα πολύ όταν βρέθηκε στα χέρια μου, η όπως πάντα εξαιρετική έκδοση από τον Κέδρο.

Γράφει ο Σπύρος Σμυρνής...


Η πλοκή του βιβλίου λίγο πολύ είναι η ακόλουθη: "Ο Γιούελ γυρνάει πίσω στην επαρχιακή πόλη, όπου μένει η μητέρα του, για να τη φροντίσει καθώς η υγεία της μετά από ένα ατύχημα χειροτερεύει και φανερώνει σημάδια άνοιας. Όταν αποφασίζει να την πάει σε ένα ίδρυμα αποκατάστασης ηλικιωμένων, τη Σκιά του Ελάτου, συναντά ξανά την παιδική του φίλη Νίνα. Αναμνήσεις, μυστικά και λάθη του παρελθόντος έρχονται στην επιφάνεια μέσα από τα κεφάλαια του βιβλίου, που παρουσιάζονται εναλλάξ από την οπτική γωνία των δύο αυτών χαρακτήρων". Η γραφή του γενικά είναι πολύ κινηματογραφική, ιδιαίτερα περιγραφική και γλαφυρή, όπως τείνουν να είναι των Σκανδιναβών και δη των Σουηδών συγγραφέων, που διαπρέπουν εντός κι εκτός της εγχώριας βιβλιοπαραγωγής τους.

Δίχως να σε κάνει να κουράζεσαι βλέποντας πολλούς χαρακτήρες, τους παρουσιάζει σύντομα, αλλά πολύ έντονα και χαρακτηριστικά, με αποτέλεσμα να νιώθεις ότι εντάσσεσαι σε όλη την ατμόσφαιρα του Ιδρύματος, χωρίς να έχεις απλά μια μυωπική εστίαση σε έναν ή δυο χαρακτήρες του βιβλίου.

Με αφορμή την προσωπική ιστορία του Γιούελ, ο Strandberg εστιάζει γενικά στις ζωές των ηλικιωμένων ανθρώπων, πως είναι να χάνεις τον εαυτό σου και πως σε αντιμετωπίζει το σύστημα υγείας. Mε σκληρό τρόπο παρουσιάζει την τρίτη ηλικία κι όλα τα στραβά ενός συστήματος, που απομονώνει τα παππούδια και τις γιαγιάδες μας.

Δείχνει τις νοσοκόμες του ιδρύματος και πως κάποιες τους βλέπουν τους ηλικιωμένους σαν μικρά παιδιά, ενώ άλλες τους σιχαίνονται, παρουσιάζοντας έτσι λίγο πολύ πως βλέπουμε και όλοι εμείς την τρίτη ηλικία. Με συγγραφική μαστοριά, παρουσιάζει με δεξιοτεχνικό τρόπο τη διαδικασία, κατά την οποία ένας ηλικιωμένος άνθρωπος χάνει την δική του ταυτότητα και τις δικές του αναμνήσεις. Είναι ανατριχιαστικό το ότι καθώς αδειάζει ο εγκέφαλος του από τη δική του ζωή, φαίνεται να γεμίζει με τις μνήμες άλλων και να τους στοιχειώνει.

Το ύφος του Ιδρύματος δημιουργεί μία γλυκιά μελαγχολία και σίγουρα είναι το κατάλληλο βιβλίο για να φτιάξεις μία κούπα τσάι και να βυθιστείς μες τις σελίδες του, όσο έξω βρέχει. Και με τον Οκτώβρη που ζούμε, χρειάζονται και τα δύο περισσότερο από ποτέ!