Τετάρτη σήμερα και ως συνήθως έχουμε να ανατρέξουμε στο παρελθόν και πιο συγκεκριμένα, στο «χαμένο παρελθόν». Όμως αυτήν την Τετάρτη θα επιχειρήσω κάτι διαφορετικό. Δεν θα παρουσιάσω κάποιο «σπούκι» γεγονός που καταλήγει σε μυστήριο, έρευνες, χαμένους εξερευνητές, εικασίες και όλα αυτά που βλέπουμε σε κάθε «περιπέτεια» και που σχηματίζουν ένα ολόκληρο κατεβατό. Αντ’ αυτού, θα προσπαθήσω να είμαι λιτός και ο «φακός» μας θα στραφεί σε ένα αξιοσημείωτο δημιούργημα που ίσως αποτέλεσε έμπνευση για την δημιουργία της «Μέδουσας του Καραβάτζιο».

Ευελπιστώ να είναι πιο ενδιαφέρον και ξεκούραστη αυτή η μορφή της στήλης μιας και επειδή στερεύουν οι «μεγάλες» ιστορίες (και με παιδεύουν στο να τις ερευνήσω και να τις αποτυπώσω), σκοπεύω να στραφώ προς μικρότερες που οφείλω να πω πως εξυπηρετούν τον σκοπό μας πολύ καλύτερα. Μάλιστα, ορισμένες από αυτές θα αφήνουν την εντύπωση πως η κλωστή ανάμεσα «στην πραγματικότητα και την φαντασία» είναι πολύ λεπτή.

Η Μέδουσα του Ντα Βίντσι, η οποία έχει χαθεί, ήταν ένα «πορτρέτο» της μυθολογικής περσόνας πάνω σε μία ασπίδα, κατασκευασμένη εξολοκλήρου από τον ίδιο τον Ντα Βίντσι. Το συγκεκριμένο έργο υποτίθεται πως ήταν από τα λίγα έργα που προκαλούσε, γεμάτο επιβλητικότητα, τις συζητήσεις γύρο από την πνευματική θαλπωρή του Ντα Βίντσι μιας και δημιουργήθηκε κατά το νεαρό της ηλικίας του.

Το 1550, ο Τζόρτζιο Βαζάρι που ήταν ιστορικός τέχνης, άφησε να εννοηθεί πως το αποτέλεσμα ήταν τόσο ρεαλιστικό που τρόμαζε τόσο τον πατέρα του Ντα Βίντσι, όσο και άλλους που είχαν την τιμή να το «γευτούν» από κοντά. Μάλιστα, έφτασε σε σημείο να χαρακτηριστεί άμεσα η σχέση της ασπίδας με τον «θάνατο» και κατέληξε να πωλείται, μυστικά, σε κάποιον έμπορο.

Ο Βαζάρι ισχυρίστηκε πως το πορτρέτο ήταν ζωγραφισμένο πάνω σε μία ξύλινη ασπίδα που είχε φτιαχτεί από ξύλο συκιάς το οποίο είχε υποδείξει ένας φίλος του που λάτρευε την ασπίδα. Ο τρόπος κατασκευής του έργου ήταν αρκετά ιδιαίτερος και «πειραματικός». Ο Ντα Βίντσι ζέστανε την ασπίδα χρησιμοποιώντας φωτιά,προκειμένου να την μαλακώσει. Ύστερα, ξεκίνησε να δουλεύει πάνω της με όλη του την μαεστρία, παραδίδοντας εν τέλει ένα έργο τέχνης που «πάγωνε» όποιον τολμούσε να το αντικρίσει.

Όταν ολοκλήρωσε την ασπίδα ο Ντα Βίντσι, φώναξε τον πατέρα του και του υπέδειξε να περιμένει έξω από τον χώρο που την δούλευε. Στην συνέχεια την τοποθέτησε έτσι ώστε να πέφτει πάνω της το φως που έμπαινε από το παράθυρο του, υπό συγκεκριμένη γωνία. Έπειτα, ο πατέρας του πέρασε μέσα και το βλέμμα του έπεσε κατευθείαν πάνω στο πορτρέτο της Μέδουσας. Ένιωσε μία στιγμιαία δυσφορία την οποία μπορούσε να παρατηρήσει ο Ντα Βίντσι.

«Αυτό το έργο εξυπηρετεί τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε! Πάρ’ το, τότε, και πήγαινέ το αλλού, μιας και αυτό το αποτέλεσμα αποσκοπούσε να δημιουργήσει.»

Θεωρώντας πως μέχρι στιγμής όλα έχουν συμβεί ως αναφέρθηκαν, ο πίνακας λέγεται πως έπεσε στα χέρια του Δούκα του Μιλάνου, όπου και έμεινε για αρκετό καιρό, μέχρι να πουληθεί σε τριπλάσια τιμή (από όσο αγοράστηκε).

Για εμάς, η Μέδουσα, αντιπροσωπεύει ένα κομμάτι της Ελληνικής μυθολογίας μιας και ήταν μία προστάτιδα που παρενοχλήθηκε σεξουαλικά από τον Ποσειδώνα. Αυτό, εξόργισε την Αθηνά. Ως αποτέλεσμα, μεταμόρφωσε τα μαλλιά της Μέδουσας σε φίδια και το δέρμα της σε λέπια για να μην είναι ποθητή από τους άντρες. Όποιος τολμούσε να την κοιτάξει, μεταμορφωνόταν σε πέτρα.

Για τους ιστορικούς όμως, η Μέδουσα, έχει πολύπλευρη ερμηνεία. Αντιπροσωπεύει την θηλυκή οργή και την θυματοποίηση ως αποτέλεσμα λαγνείας και ζήλιας. Για τον Φρόυντ, έχει να κάνει με τον ευνουχισμό, ενώ για άλλους κρύβει επιστημονικά δείγματα ντετερμινισμού που υποδεικνύουν πως το αποτέλεσμα θα είναι απαράλλακτο υπό τις ίδιες συνθήκες (τρέχα γύρευε λέω ‘γω). Άσχετα από τις όποιες ερμηνείες όμως, για τον Ντα Βίντσι, η Μέδουσα, ήταν αρκετά ενδιαφέρον προκειμένου να την «δημιουργήσει» με τέτοιο πάθος. Όσον αφορά την «ασπίδα»… χαμένη (duh).