Η μικρή Lillian Gish ήταν πρωτοπόρος, καθώς όταν έμπαινε στον μαγικό κόσμο του σινεμά, δεν ήξερε καλά καλά τι ήταν αυτό που δοκίμαζε, αλλά δεν δίστασε να πειραματιστεί.

Υπογράφει η Κάπα. Κάπα.

Που να ήξερε, πως σήμερα, πάνω από 100 χρόνια μετά το ντεμπούτο της, θα συνέχιζε να απασχολεί από το σινεφίλ κοινό μέχρι κορίτσια που φτιάχνουν tutorials αντιγράφοντας το μακιγιάζ και τα χτενίσματά της.

Η Gish συνεχίζει να γοητεύει με την αιθέρια ύπαρξη και τις εκφράσεις της, ακόμη κι αυτούς που βρίσκουν βαρετό το βωβό σινεμά, με την ανεπαρκή πλοκή και τις επιτηδευμένες μουσικές ατμόσφαιρες. Μικροσκοπική, λεπτή, στρογγυλοπρόσωπη, με μεγάλα κοριτσίστικα μάτια κι απολύτως «εύθραυστη». Αυτή ήταν η πρώτη κινηματογραφική στάρλετ.  

Έγινε πασίγνωστη για τα εκφραστικά της μάτια, που αντανακλούσαν σε τέτοιο βαθμό τις σκέψεις και τα συναισθήματά της, που νόμιζες, σχεδόν, πως μιλάει. Παίζοντας, κατά κύριο λόγο, το ρόλο του «νεαρού κοριτσιού», απεικόνισε με τον πλέον αντιπροσωπευτικό τρόπο τη νεολαία και την αθωότητα.


Συνεργάστηκε για πολλά χρόνια με τον διάσημο σκηνοθέτη D.W. Griffith, που δεν φοβόταν να δοκιμάζει νέα πράγματα, τεχνικά και καλλιτεχνικά, στο ολοκαίνουριο αυτό πεδίο του θεάματος που βρισκόταν στη μωρουδιακή του μορφή, και μέσω αυτού απογείωσε την καριέρα της. Πολλές απ' τις δικές της ιδέες και επιλογές ήταν αυτές που ενέπνευσαν τον παθιασμένο σκηνοθέτη να πάει ένα βήμα παρακάτω στις ταινίες του.

Εξίσου γοητευτική είναι και η προσωπική της ζωή...

Γεννήθηκε τον Οκτώβριο του 1893. Ο πατέρας της ήταν αλκοολικός, παράτησε την οικογένειά τους, κι έτσι η μητέρα τους ξεκίνησε την υποκριτική προκειμένου να ικανοποιήσει οικονομικά τις ανάγκες των δύο κοριτσιών της. Παράλληλα, άνοιξε το Majestic Candy Kitchen, δίπλα στο Majestic Theater του Ιλινόις, και τα κορίτσια πουλούσαν ζαχαρωτά και ποπ κορν στους περαστικούς. Από το 1902 ξεκινάει η θεατρική της καριέρα, ως παιδί, και μάλιστα αρχίζουν, οικογενειακώς, και τις περιοδείες.  Και η νεότερη αδερφή της, Ντόροθι, θα γίνει, λίγο αργότερα, δημοφιλής κινηματογραφική ηθοποιός. Ο πατέρας τους πέθανε την ίδια χρονιά (1912) που η νεαρή Λίλιαν κάνει το ντεμπούτο της στη μεγάλη οθόνη.

Όταν κάηκε το θέατρο δίπλα στο μαγαζί των ζαχαρωτών τους, μετακινήθηκαν στη Νέα Υόρκη και οι μικρές έγιναν φιλενάδες με ένα γειτονάκι, την Gladys Smith (μετέπειτα πήρε το όνομα Mary Pickford), που ήταν ένα παιδί-ηθοποιός και συνεργαζόταν με τον σκηνοθέτη Γκρίφιθ. Σε λίγο καιρό αρχίζουν να δουλεύουν σε θέατρα της πόλης και να ταξιδεύουν περιοδεύοντας για χάρη διαφορετικών παραγωγών. Η Λίλιαν έκανε ακόμη και δουλειές μοντέλου, προκειμένου να πληρώνει τα μαθήματα φωνητικής της. Η γειτόνισσά τους, τις συστήνει στον Γκρίφιθ και τις βοηθά να υπογράψουν συμβόλαια με τα Biograph Studios. H Λίλιαν, που τώρα είναι 19 χρονών, είπε στους casting directors ότι ήταν μόλις 16.

Το 1913, κατά τη διάρκεια λήψης ενός πλάνου, καταρρέει από αναιμία, ενώ σε πολλές στιγμές από εκεί και πέρα συνδέει σχεδόν εμμονικά τον πόνο με την κινηματογραφική καριέρα της. Κορυφώνει μελοδραματικά σε μια σκηνή με παγωμένα νερά, αλλά παθαίνει νευρική ζημιά στα δάχτυλά της. Προετοιμάζεται για σκηνή θανάτου μην τρώγοντας και πίνοντας τίποτα για τρεις μέρες, ώστε να βγει πιο …πιστευτή. Κοινώς, έκανε διάφορους σκηνοθέτες ν’ ανησυχούν μην πάθει κάτι το λαμπρό τους αστέρι.

Στα 1925 ξεκινάει τη συνεργασία της με την MGM και «εισπράττει» οικονομικά και καλλιτεχνικά, αυτά για τα οποία πάλεψε ως τότε. Αυτό ως το 1928, γιατί όταν στις αρχές των ‘30s ο ομιλών κινηματογράφος κάνει την εμφάνισή του και οι «βαγκ» γυναίκες έρχονται στη μόδα, η Γκις μοιάζει με «ασέξουαλ, κι αγαθή αντίκα»… Οπότε και ξαναγυρνάει στο θέατρο.

Το 1946 βραβεύεται από την Ακαδημία των Όσκαρ και συνεχίζει να δουλεύει στο θέατρο, το σινεμά, αλλά και την τηλεόραση. Το 1971 ξαναβραβεύεται απ’ την Ακαδημία και το 1987, σε ηλικία 93 ετών, παίζει στην τελευταία της ταινία. Η τελευταία της «επαγγελματική ατάκα» ήταν «Καληνύχτα…» σε μια ηχογράφησή της. Η κινηματογραφική της πορεία – με πάνω από 100 ταινίες - διήρκησε 75 χρόνια!

Η Γκις δεν παντρεύτηκε ποτέ και δεν απέκτησε παιδιά. Λέγεται ότι υπήρχε μια ρομαντική σύνδεση μεταξύ εκείνης και του σκηνοθέτη της, Γκρίφιθ, αλλά αυτό είναι κάτι που ποτέ δεν επιβεβαίωσε η ίδια. Αν και πολλοί συνεργάτες τους έλεγαν ότι συνδέονταν ερωτικά για ένα χρονικό διάστημα, κάποιος άλλος μπορούσε να πει ότι αυτή δεν είναι παρά η σχέση που αναπτύσσει ένας σκηνοθέτης με τη μούσα του.

Είχε δηλώσει: «Είχα πολλούς εραστές, αλλά δεν έχω ερωτευτεί ποτέ». Ίσως τραγικό, αν σκεφτεί κανείς πως αυτή που «έπαιζε» σε κάθε της σχεδόν πλάνο όλα όσα είχαν κάνει με την αγάπη και τον έρωτα, δεν τα έζησε ποτέ στ’ αλήθεια. Όπως φαίνεται, υπήρξε απολύτως προσηλωμένη συναισθηματικά στην δουλειά και την τέχνη της.

Πέθανε λίγο πριν κλείσει τα 100, το 1993, στο σπίτι της στο Μανχάτταν, ήρεμα, στον ύπνο της, καθώς έπασχε από καρδιακή ανεπάρκεια. Η Lillian Gish θα είναι πάντα η πρώτη κυρία του αμερικανικού κινηματογράφου.