κέφι < τουρκική keyif < αραβική kayf كيف

Υπογράφει η Κάπα. Κάπα.

Στο διαδίκτυο και στα εγχειρίδια αυτοβοήθειας, μπορείς να βρεις ένα σωρό τρόπους για «να φτιάξεις το κέφι σου σε 10 λεπτά!». Οι συντάκτες σου προτείνουν να βάλεις ξεσηκωτική μουσική, να βγεις να σε χτυπήσει ο ήλιος, να κάνεις μια γυροβολιά αερόμπικ, να πάρεις τηλέφωνο τον πλακατζή φίλο σου, να πιεις κρασί κάνοντας αφρόλουτρο, να φας παγωτό, αρνί ή τελοσπάντων πολύ και να εκτονώσεις τα ερωτικά σου ένστικτα άμεσα. Στα ενημερωτικά sites και στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων θα βρεις τους διπλάσιους λόγους για να ρίξεις το κέφι σου σε 10 δευτερόλεπτα. Οι μισθοί που πέφτουν, ο ΕΝΦΙΑ που ανεβαίνει, οι δόσεις της εφορίας που έρχονται, η σύνταξη που δεν θα ‘ρθει, ο Φ.Π.Α. και η χαμένη μας ανεμελιά.

Κι όμως, το «κέφι», λες κι έχει αγκιστρωθεί στα γονίδιά μας, βγαίνει αλώβητο απ’ όλα αυτά. Ούτε ανεβαίνει με την γυμναστική, ούτε πέφτει με τον Φ.Π.Α. Το κέφι είναι αδιάβροχο. Περνάει μέσα από την καταιγίδα και συνεχίζει να καίει. Πολύ συχνά δεν έχει καν αιτία. Είναι μια αυτανάφλεξη της στιγμής, που ψάχνει την ελάχιστη αφορμή, για να ξεσπάσει.

Δεν είναι απλώς η ανεβασμένη σεροτονίνη, ούτε πρόκειται μια γενική ευδιαθεσία κι ούτε αποτελεί ένα ενθουσιώδες πάθος. Είναι κάτι το συναρπαστικό, που δεν έχει συνταγή. Δεν έχει σχέση με τα χρήματα. Υπήρχε από τότε που ως λαός ήμασταν πάμφτωχοι, ενώ, ας πούμε, στα 90s, όταν έμενε πιο εύκολα κάτι στην τσέπη για να σπαταληθεί, δεν ήταν αυτονόητη η γνήσια εκδοχή του, αφού η ίδια η επίδειξη της καλοπέρασης ήταν προτεραιότητα.

Το κέφι είναι μια φωτεινή δέσμη απέναντι στην ματαιότητα των πάντων. Είναι αυτό που θα σε βρει όταν θα είσαι στον πάτο, για να σε ξανασηκώσει. Είναι μια ασυνείδητη διαπίστωση ότι ζεις και η ακαριαία εκτίμηση της κατάστασης αυτής ως …«διασκεδαστικής».

Τι είναι το κέφι;

Το κέφι μοιάζει με ξέσπασμα, με επανάσταση απέναντι σε πόνους, φόβους, απελπισίες. Είναι η αντεπίθεση μ’ ένα χαμόγελο ή έναν χορό. Είναι η εξαναγκαστική αύξηση των παλμών της καρδιάς, που την ταράζεις εσύ, για να βιώσεις, μέχρι τον πυρήνα της, τη Στιγμή!

Είναι το πνεύμα της χαράς, του πάθους, του ενθουσιασμού. Θυμίζει ξεσηκωτικό πόλτεργκαϊστ που κατοικεί μέσα μας κι έχει άστατο ωράριο ύπνου. Είναι υπερβολικό συναίσθημα, μια λαμπερή φρενίτιδα που σε καταλαμβάνει εξ’ ολοκλήρου λες κι είναι μέθη.

Το κέφι είναι μια ενέργεια που διατηρείται ακόμη κι όταν τα πράγματα είναι σκληρά. Χωρίς κάμποση απελπισία από πίσω, το κέφι ποτέ δεν εμφανίζεται… Κι είναι τρελό που, όταν το κοιτάς απ’ έξω, είναι συγκινητικό.

Το κέφι είναι ζωογόνο. Είναι μια ξαφνική κι έντονη σκέψη που σε ωθεί στο να ζήσεις το παρόν. Να συνειδητοποιήσεις πως κάθε δευτερόλεπτο που περνάει, δεν θα ξαναγυρίσει ποτέ. Πως είναι πολύτιμο και πως πρέπει να του δώσεις όλη σου την προσοχή.

Απαραίτητη η παρέα

Το κέφι το συναντάς συχνά στις μεγάλες ελληνικές συναθροίσεις. Μπορεί να είσαι σ’ ένα μεγάλο στρωμένο τραπέζι το Πάσχα στο χωριό, μπορεί να είσαι σ’ ένα πανηγύρι στην Ικαρία, μπορεί να είσαι σε ένα γαμήλιο παραλιακό πάρτι. Μπορεί να περιλαμβάνει συγγενείς, συναδέλφους, αγνώστους. Συχνότερα δε βιώνεται κατά τους θερινούς μήνες.

Το κέφι εμπεριέχει έναν συσχετισμό του ΕΓΩ με το ΕΜΕΙΣ. Δεν το ζεις στη μοναξιά σου. Σε καλεί να αλληλεπιδράσεις. Να συνδιαλλαγείς, να ανταλλάξεις κάτι με τον άλλο. Επιφωνήματα, πρώτες και δεύτερες φωνές, χορευτικές φιγούρες, βλέμματα, δεν ξέρω. Το σίγουρο είναι πως δεν σου επιτρέπει να είσαι μόνος σου. Σου λέει πως, έστω για λίγο, θα είσαι αναγκαστικά κομμάτι ενός συνόλου, προκειμένου να βιώσεις ένα αίσθημα πάνω απ’ τα επίγεια -όμορφα και άσχημα- της καθημερινότητάς σου.

Το κέφι είναι τελετουργία. Μαγικό δέσιμο, υπερφυσική εξύψωση, που δεν απαιτεί ούτε αλκοόλ, ούτε χρήματα. Σου παίρνει και σου αυγατίζει όλα τα όμορφα που έχεις. Έχεις μια θετική σκέψη; Θα την …τρομπάρει και θα στη φουσκώσει για να πετάξεις ως τον ουρανό.

Είναι η απόφαση πως εμείς, για λίγο χρόνο, όλοι μαζί, θα είμαστε ανέμελοι. Δεν πα να καταστραφεί η Γη! Εμείς, τώρα, είμαστε ανεπηρέαστοι από την παραμικρή αρνητική σκέψη. Το κέφι απαιτεί συντονισμένα συγκλονισμένες ψυχές και σώματα.

Η αδυναμία μετάφρασης και η μυστικιστική ουσία του πυρήνα του

Καμία μετάφραση αυτής της λέξης δεν θα σου πει ολόκληρη την ιστορία της. Είναι ένας τρόπος ζωής και σκέψης, που δεν μπορεί εύκολα να οριστεί.

Είναι έκσταση, ευφορία, αισιοδοξία. Έχει μια τόσο βαθιά ενσωματωμένη πολιτισμική απήχηση, που η μετάφραση ποτέ δεν θα την αντιπροσωπεύσει 100%. Δείτε μερικές περιφραστικές μεταφράσεις:

– “The spirit of joy and an overpowering emotion filled with passion and enthusiasm!”

– “Just simply ecstatic about what you are doing, as we say enjoying life to the hilt!”

– “The word kefi means “euphoria” (being emotionally happy)!”

– Κέφι is the desire to simply prolong your existence, by removing the stress and struggles of everyday life!”

– “A whole overwhelming soul and body experience that’s expressed through laughing, dancing and singing!”

– “It’s the connection with other people and a way to deal with pain and hardships whilst achieving a carefree moment of ultimate happiness!”

Το κέφι είναι αίσθηση, που δηλώνεται πιο εύκολα μέσα από εικόνες, παρά μέσα από λέξεις: Είναι ένα ποτήρι γεμάτο κρασί που ισορροπεί στο κεφάλι ενός χορευτή. Είναι τα πιάτα που σπάνε στα πόδια μιας γυναίκας.

Θα μπορούσες να το μεταφράσεις ως «fun», αλλά είναι πιο υπαρξιακό απ’ αυτό. Κι ούτε «joy» το λες, γιατί είναι πιο βαθύ και πολυδιάστατο.

Μαγνήτης των ξένων

«Τι είναι κέφι;» ρωτούσαν οι τουρίστες την ξεναγό Έλενα Ναθαναήλ στην ταινία «Επιχείρηση Απόλλων» του 1968 κι εκείνη απαντούσε «Δεν ξέρω να το εξηγήσω. Δεν μεταφράζεται ακριβώς. Είναι εκείνη η διάθεση να φύγει ο πόνος, ο καημός. Είναι το ξέσπασμα που γίνεται χαμόγελο, τραγούδι, χορός».

Το κέφι είναι μια φιλοσοφία που σκάει σαν τις μπουρμπουλήθρες που θα είχε το ούζο αν ήταν σαμπάνια. Το κέφι είναι αμετάφραστο και δεν παρομοιάζεται ποτέ επιτυχώς.

Είναι αυτό που αναζητούσαν πάντα οι τουρίστες στη χώρα μας. Ο ήλιος, η θάλασσα, οι γεύσεις, οι μυρωδιές, οι ήχοι είναι σίγουρο πως δίνουν ένα πρόσφορο έδαφος. Και το ψάχνουν οι ξένοι σε παραλίες, το ψάχνουν σε ταβέρνες, επιδίδονται μέχρι και σε πιστές αντιγραφές των κινήσεών μας για να το προσεγγίσουν. Ζητάνε να «μολυνθούν» απ’ αυτό το συντριπτικό ελληνικό πνεύμα του ενθουσιασμού.

Πρόκειται, όμως, για μια πολιτισμικά ενσωματωμένη ιδέα. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο που ετυμολογικά, η λέξη προκύπτει απ’ την τούρκικη γλώσσα. Τότε που ζούσαμε υπό κατοχή και καταπίεση. Τότε, που, δεν ήμασταν ελεύθεροι.

«Έχεις τα πάντα εκτός από λίγη τρέλα και όλοι οι άνθρωποι χρειάζονται λίγη τρέλα… Αλλιώς δεν μπορεί να σπάσει το σκοινί και να ελευθερωθείς».

Το κέφι έχει μια ανατριχιαστική ειλικρίνεια!

Επιβιώνουμε γιατί «στοιχειώνει» το DNA μας

Αν και με βαρύ ιστορικό στις κακουχίες, οι άνθρωποι που έζησαν σ’ αυτό το οικόπεδο του κόσμου που λέγεται Ελλάδα, δεν ενέδωσαν στην ομαδική κατάθλιψη (ακόμη). Παγκόσμιοι πόλεμοι, ξένες κατοχές, προσφυγιά, φτώχεια, πείνα, θα μπορούσαν να έχουν χαράξει στα πρόσωπά μας μια μόνιμη -γονιδιακή σχεδόν- απελπισία. Όμως, ακόμη και σήμερα, όταν ένας ξένος μας επισκέπτεται, γνωρίζοντας έστω και λίγα πράγματα για την περασμένη Ιστορία μας και την παρούσα κοινωνική μας κατάσταση, εντυπωσιάζεται πολύ περισσότερο με τις ψυχικές αντοχές μας, παρά με την Ακρόπολη. Μας παρατηρούν κι έρχονται αντιμέτωποι με ένα συναίσθημα μεταδοτικό, που σίγουρα θα τους κάνει να επιστρέφουν ξανά και ξανά πίσω σ’ εμάς με την πρώτη ευκαιρία. Άλλοι μπορεί να μας ζηλέψουν. Η επίδραση πάνω τους είναι αναμφισβήτητη.

Το κέφι περιέχει την αναγνώριση μιας κακής περιρρέουσας ατμόσφαιρας, την αποδοχή της αδυναμίας σου να την μεταστρέψεις εξ’ ολοκλήρου και –μάλιστα- μόνος σου, και την παραδοχή πως όσο ζεις, θα προσπαθείς να ζεις καλύτερα.  Έχει μια απλότητα αυτή η χαρά, μια λιτότητα, μια ικανότητα να φουντώνει με τα λιγότερα δυνατά καύσιμα.

Είναι μια εμπειρία ψυχής και σώματος, που εκφράζεται μέσα από γέλια, χορούς και τραγούδια, που σε τοποθετεί για λίγο σε μια ομάδα, που σε κάνει να αντιμετωπίζεις τους πόνους και τις κακουχίες και που σε ωθεί στη βίωση μιας ξέγνοιαστης στιγμής απόλυτης ευτυχίας. Είναι μια σφοδρή επιθυμία ρουφήγματος της ζωής! Το κέφι είναι η επιθυμία να «μεταστοιχειωθεί» ο πόνος σε χαρά. Είναι η τρέλα να κρατάς το κεφάλι περήφανα ψηλά απέναντι στον ίδιο τον Θάνατο.

«Θα σε γλεντήσω με κέφια ρωμαίικα
με τσιφτετέλια, συρτά και ζεϊμπέκικα…»

«…και θ’ απολαύσεις σε κόλπα ρεμπέτικα
φιλιά, ρετσίνα και λαϊκό τσατσά.»

Δες όλα τα άρθρα της Κάπα Κάπα /Κ.Κ.